Odpady medyczne wymagają innego postępowania niż odpady komunalne, ponieważ część z nich może zawierać materiał zakaźny, substancje niebezpieczne albo pozostałości leków. W praktyce „utylizacja” oznacza cały kontrolowany proces: prawidłową klasyfikację odpadu, selektywne zebranie go w miejscu powstania, oznakowanie, wstępne magazynowanie, transport i przekazanie do uprawnionego unieszkodliwienia.
Najważniejsza zasada jest prosta: zakaźnych odpadów medycznych nie wolno zbierać poza miejscem ich wytwarzania, składować na składowisku ani unieszkodliwiać we współspalarni. Główny Inspektorat Sanitarny wskazuje, że zakaźne odpady medyczne unieszkodliwia się przez termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów niebezpiecznych.
Krok 1 – ustal, z jakim odpadem medycznym masz do czynienia
Punktem wyjścia nie jest wybór worka ani zamówienie odbioru, ale poprawna klasyfikacja odpadu. Odpady medyczne powstają w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny. Katalog odpadów obejmuje m.in. odpady zakaźne, niebezpieczne inne niż zakaźne oraz inne niż niebezpieczne.
Przykładowo: kod 18 01 03* dotyczy odpadów, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze lub ich toksyny i mogą wywoływać choroby u ludzi albo zwierząt. Kod 18 01 08* obejmuje leki cytotoksyczne i cytostatyczne, a 18 01 10* – odpady amalgamatu dentystycznego. Gwiazdka przy kodzie oznacza odpad niebezpieczny.
Krok 2. Zbierz odpady w miejscu ich powstawania
Odpady medyczne zbiera się w miejscu ich powstawania do pojemników lub worków dobranych do rodzaju odpadu. Dla odpadów zakaźnych stosuje się kolor czerwony, dla odpadów niebezpiecznych innych niż zakaźne – żółty, a dla odpadów innych niż niebezpieczne – kolor inny niż czerwony i żółty. Odpady ostre, np. igły lub skalpele, wymagają sztywnych pojemników odpornych na przekłucie i przecięcie.
Pojemników i worków jednorazowych nie należy przepełniać: przepisy wskazują zapełnienie najwyżej do 2/3 objętości, tak aby można było je bezpiecznie zamknąć. Po zamknięciu nie wolno ich ponownie otwierać.
Krok 3. Oznacz odpady i przekaż je do wstępnego magazynowania
Worek lub pojemnik powinien mieć widoczne oznakowanie. W oznaczeniu podaje się m.in. kod odpadu, nazwę wytwórcy, REGON, numer księgi rejestrowej w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą oraz datę i godzinę otwarcia i zamknięcia.
Dowiedz się więcej: Worki, pojemniki i oznakowanie odpadów medycznych
Krok 4. Zachowaj wymagane warunki magazynowania
Wstępne magazynowanie musi być selektywne i prowadzone w przystosowanym pomieszczeniu albo w urządzeniu chłodniczym. Dla części odpadów obowiązują limity czasu i temperatury. Przykładowo odpady o kodzie 18 01 02* można magazynować wyłącznie w temperaturze do 10°C, maksymalnie 72 godziny. Odpady o kodach 18 01 03*, 18 01 06*, 18 01 08*, 18 01 10* i 18 01 82* można magazynować do 18°C, lecz przy temperaturze od 10°C do 18°C nie dłużej niż 72 godziny; przy temperaturze do 10°C – nie dłużej niż 30 dni.
Szczegóły techniczne: Jak magazynować odpady medyczne
Krok 5. Przekaż odpady medyczne uprawnionemu odbiorcy
Po zebraniu i wstępnym magazynowaniu odpady powinny zostać odebrane przez podmiot posiadający wymagane uprawnienia. Przekazanie odpadu dokumentuje się w systemie BDO, m.in. z użyciem karty przekazania odpadów. BDO wskazuje, że kartę przekazania odpadów tworzy się dla jednego kodu i rodzaju odpadu przed rozpoczęciem transportu.
Dowiedz się więcej: Czym jest KPO/KPD i do czego służy
Utylizacja odpadów medycznych nie zaczyna się w spalarni. Zaczyna się już w gabinecie, laboratorium lub innym miejscu wytworzenia odpadu. Błąd na etapie klasyfikacji, pojemnika, oznakowania albo magazynowania może zaburzyć cały dalszy proces. Dlatego procedura powinna jasno wskazywać: kto klasyfikuje odpady, gdzie stoją pojemniki, jak wygląda oznakowanie, gdzie trafiają zamknięte worki, kto odpowiada za BDO oraz kiedy następuje odbiór.
FAQ
Nie, jeżeli są to odpady powstające w związku z działalnością medyczną i podlegające specjalnemu postępowaniu. W razie wątpliwości trzeba ustalić właściwy kod odpadu i sposób jego przekazania.
