Pomyślmy sobie o wyrywaniu zęba, zakładaniu szwów, pobieraniu krwi czy innych niewielkich interwencjach lekarskich – jakich materiałów higienicznych i narzędzi się wówczas używa? Co ląduje w worku na odpady? Czy tak szybka i nieinwazyjna pomoc lekarska generuje dużą ilość
odpadów medycznych?
Zdaje się, że w jednostkowych przypadkach są to bardzo śladowe ilości, ale przecież dziennie w całej Polsce przeprowadza się setki tysięcy takich drobnych zabiegów, nie mówiąc o innych miejscach i sytuacjach generujących niebezpieczne odpady medyczne i weterynaryjne… Rocznie w naszym kraju wytwarza się tony odpadów medycznych, które ze względu na zawartość bakterii, wirusów i grzybów oraz ze względu na ilość i zróżnicowanie miejsc pochodzenia stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.
Bezpieczna utylizacja odpadów medycznych nie jest wyłącznie wymogiem formalnym. To element ochrony pacjentów, personelu, osób sprzątających, zespołów transportowych i środowiska. Ryzyko pojawia się już przy pierwszym kontakcie z odpadem: zużytą igłą, opatrunkiem, materiałem zanieczyszczonym krwią, pozostałością leku albo odpadem z oddziału zakaźnego.
Dlatego bezpieczeństwo w gospodarce odpadami medycznymi opiera się na trzech poziomach: zapobieganiu kontaktowi z odpadem, niedopuszczaniu do mieszania różnych frakcji oraz ograniczaniu czasu i warunków, w których odpad może stanowić zagrożenie.
Gdzie powstaje ryzyko w kontakcie z odpadami medycznymi?
Ryzyko nie pojawia się dopiero w transporcie zewnętrznym albo w spalarni. Najczęstsze punkty krytyczne występują dużo wcześniej: źle dobrany pojemnik, przepełniony worek, brak oznakowania, pozostawienie odpadów w miejscu ogólnodostępnym, mieszanie odpadów zakaźnych z innymi odpadami lub zbyt długie magazynowanie.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia wymaga, aby worki i pojemniki były zapełniane najwyżej do 2/3 objętości, a po zamknięciu nie były ponownie otwierane. To ogranicza ryzyko rozsypania, rozlania, ukłucia i kontaktu z materiałem potencjalnie zakaźnym.
Bezpieczeństwo personelu – pojemniki, ostre narzędzia i oznakowanie
Odpady o ostrych końcach i krawędziach powinny trafiać do sztywnych pojemników jednorazowego użycia, odpornych na wilgoć, przekłucie i przecięcie. W praktyce dotyczy to m.in. igieł, ostrzy, skalpeli i innych narzędzi, które mogą spowodować ukłucie.
Prawidłowe oznakowanie jest ważne nie tylko dla kontroli, ale również dla bezpieczeństwa osób, które mają kontakt z workiem lub pojemnikiem. Oznaczenie powinno pozwalać szybko ustalić kod odpadu, wytwórcę oraz czas użytkowania pojemnika lub worka.
Dowiedz się więcej: Jakie cechy powinny mieć pojemniki na odpady medyczne
Bezpieczeństwo pacjentów – separacja odpadów i higiena
Odpady medyczne powinny być gromadzone w miejscu powstawania i możliwie szybko przekazywane do właściwego miejsca wstępnego magazynowania. Nie powinny być pozostawiane w ciągach komunikacyjnych, pomieszczeniach dostępnych dla pacjentów ani w miejscach, w których mogą mieć z nimi kontakt osoby nieupoważnione.
Transport wewnętrzny musi odbywać się tak, aby nie doszło do uszkodzenia worka lub pojemnika, bezpośredniego kontaktu z odpadem ani zmieszania odpadów. Środki transportu wewnętrznego powinny być przeznaczone wyłącznie do tego celu i utrzymywane w czystości.
Dowiedz się więcej: Transport wewnętrzny odpadów medycznych
Bezpieczeństwo środowiska a odpady medyczne
Nieprawidłowo zabezpieczone odpady medyczne mogą prowadzić do skażenia powierzchni, wycieków, kontaktu zwierząt z odpadami albo przedostania się niepożądanych substancji do otoczenia. Z tego powodu miejsce wstępnego magazynowania musi być zabezpieczone przed dostępem osób nieupoważnionych, owadów, gryzoni i innych zwierząt oraz utrzymywane w czystości.
Zakaźne odpady medyczne nie mogą być składowane na składowisku. Zgodnie z informacją GIS ich unieszkodliwianie odbywa się przez termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów niebezpiecznych.
Co powinna zawierać procedura bezpieczeństwa dot. odpadów medycznych?
Procedura w placówce powinna jasno odpowiadać na pytania: gdzie powstają konkretne odpady, do jakich pojemników trafiają, kto odpowiada za zamknięcie i oznakowanie, gdzie znajduje się miejsce wstępnego magazynowania, jak przebiega transport wewnętrzny oraz kto odpowiada za przekazanie odpadu odbiorcy.
Dowiedz się więcej: Najważniejsze obowiązki wytwórcy odpadów medycznych
FAQ
Nie. Nawet pojedyncza igła lub materiał zanieczyszczony krwią może wymagać szczególnego postępowania.
Poprawna segregacja w miejscu powstawania, właściwy pojemnik, oznakowanie, ograniczenie dostępu osób nieupoważnionych i przekazanie odpadu zgodnie z procedurą.
